Chương 1:
Tập 1: Sự tích hòn Vọng Phu
Ngày xửa ngày xưa, tại một vùng quê nghèo khó, có một đôi vợ chồng làm lụng vất vả mới sinh được hai mụn con. Đứa lớn là một cậu bé trai mười một tuổi, khỏe mạnh và khôn lớn; đứa em là một cô bé gái vừa lên sáu tuổi, ngây thơ và nết na. Hằng ngày, mỗi khi hai vợ chồng dắt nhau ra đồng hay có việc cần đi vắng, họ thường gửi gắm hai đứa trẻ ở lại nhà, đặc biệt dặn dò cậu anh cả phải hết lòng trông nom, che chở cho em gái.
Một buổi sáng tinh mơ, trước khi lên đồng, người mẹ trao cho hai anh em một cây mía dài, ân cần dặn dò:
- Con lớn ở nhà chặt mía cho em ăn, rồi dẫn em đi chơi cho vui. Mẹ thường nhắc con nhé, đừng để em khóc, kẻo cha về thấy thế sẽ đánh chết đó nghe chưa!
Cậu anh cả vâng lời, dẫn em ra sân. Hai đứa trẻ hồn nhiên chơi đá, bẻ cây, làm nhà, làm cửa cùng những đứa trẻ hàng xóm quanh xóm. Chơi chán, cậu anh dẫn em vào nhà, tìm con dao định chặt mía để em thưởng thức. Nào ngờ, tai họa bất ngờ ập đến. Khi cậu vừa giơ dao lên chặt, bất cẩn lưỡi dao trượt, văng mạnh vào đầu em gái. Cô bé ngã vật xuống, bất tỉnh nhân sự, máu đỏ lênh láng nhuộm đỏ một vạt đất nền nhà.
Thấy cảnh tượng hãi hùng ấy, cậu anh cả kinh hãi tột độ. Trong đầu hắn lúc ấy chỉ nghĩ đến một điều: "Tội lỗi của con quá lớn. Cha mẹ về mà biết được thì chết mất!". Thế là, hắn bỏ mặc em gái nằm sóng sượt giữa nhà, lặng lẽ bỏ nhà trốn đi, không một lời từ biệt.
Cậu bé bước đi, bước đi mãi trong sự hoang mang và sợ hãi. Trên con đường lưu lạc ấy, hắn ở nhà này ít lâu rồi lại bỏ đi, đánh bạn với nhà khác. Hơn mười lăm năm trôi qua, hắn không nhớ mình đã đi qua những vùng đất nào, đã ăn cơm của bao nhiêu gia đình. Cho đến lần cuối cùng, hắn được một người đánh cá nghèo ở vùng biển Bình Định nhận làm con nuôi. Nghề chài lưới gian khổ đã giữ chân hắn ở lại nơi này, khiến hắn quên đi quá khứ đau buồn.
Ngày lại ngày, tháng lại tháng trôi qua. Cậu bé năm xưa giờ đã trưởng thành. Hắn kết duyên cùng một người đàn bà cũng thạo nghề đan lưới. Mỗi lúc thuyền của chồng về bãi, vợ lại nhận lấy phần cá, quảy ra chợ bán kiếm sống. Hai vợ chồng sống hạnh phúc bên nhau. Sau hai năm, họ có được một mụn con, cảm thấy sung sướng vô cùng.
Một hôm, biển động, sóng gió gầm rú, chồng nghỉ ở nhà vá lưới. Cơm trưa xong, vợ xõa mái tóc đen dài ra, nhờ chồng bắt chấy. Đứa con thơ đang đi chập chững trước sân, một mình bốc cát chơi. Trong lúc ấy, người chồng tình cờ nhìn thấy trên tai bên phải của vợ mình có một cái sẹo bằng đồng tiền. Anh lấy làm lạ, vì mấy lâu nay mái tóc đen của vợ đã hữu ý che kín cái sẹo đó, không cho bất kỳ ai biết, trong số đó có cả chồng.
Anh liền hỏi về lai lịch của chiếc sẹo. Người vợ vui miệng kể lại câu chuyện cũ:
- Ngày đó cách đây hơn hai mươi năm, tôi mới chỉ bằng một tý, biết gì đâu. Anh trai của tôi chặt mía. Chao ôi! Cái mũi mác tai hại đã làm tôi ngất đi. Sau này tôi mới biết, lúc đó hàng xóm đã đổ tới cứu chữa rất lâu, cho đến khi cha mẹ tôi về thì mới chạy thầy chạy thuốc. May làm sao tôi vẫn sống sót để nhìn lại cha mẹ. Nhưng tôi lại mất người anh ruột vì anh tôi sợ quá đã bỏ trốn. Cha mẹ tôi thương con, buồn rầu quá nên ngã bệnh, rồi lần lượt qua đời. Về phần tôi, không có người nương tựa lại bị người ta lập mưu cướp hết của cải, rồi đem tôi đi bán cho thuyền buôn. Tôi không ở yên một nơi nào, nay đây mai đó, cuối cùng mới đến đây gặp anh...
Lời kể của người vợ như những nhát dao cứa vào tim người chồng. Đằng sau lưng người vợ, nét mặt anh từng lúc mỗi biến sắc. Khi biết rằng mình đã lấy nhầm phải em ruột của chính mình, lòng người chồng bị vò xé bởi đau khổ và ân hận. Anh cố ngăn chặn cảm xúc, gói kín sự bí mật đau lòng đó lại, không cho vợ biết, chỉ âm thầm chịu đựng nỗi đau tột cùng.
Vài ngày sau, sóng gió lặng yên, nhưng lòng người đàn ông thì không thể nào yên lặng được nữa. Như thường lệ, anh chở lưới ra biển đánh cá. Nhưng lần này, anh một đi không bao giờ trở lại.
Người vợ ở nhà trông đợi chồng ngày một mỏi mòn. Tại sao sau khi đánh cá xong, giữa lúc đêm tối, khi mọi người đều cho thuyền trở về đất liền an toàn, thì chồng mình lại dong buồm đi biệt? Mà chồng mình vốn là người chí thú làm ăn, rất thương con mến vợ. Thật là một bí mật khó hiểu.
Mỗi chiều, nàng lại bế con trèo lên hòn núi cao ở cửa biển, đôi mắt đăm đăm nhìn về phía chân trời mù mịt, chờ đợi một bóng thuyền nhỏ xuất hiện. Ba tuần trăng qua. Rồi sáu tuần trăng. Rồi chín tuần trăng. Tuy nước mắt bây giờ đã khô kiệt, nhưng người đàn bà vẫn không quên trèo lên núi trông chồng. Cái hình bóng ấy đối với dân làng dần trở nên quen thuộc, một biểu tượng của tình yêu thủy chung và nỗi chờ đợi mỏi mòn.
Rồi một ngày kia, cả hai mẹ con đều hóa thành đá, trở thành hình bóng vĩnh viễn in hằn trên nền trời đại dương. Hòn đá ấy ngày nay vẫn còn sừng sững trên đỉnh núi ở bên cửa biển Đề Di, thuộc huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định. Người đời vẫn gọi đó là "Đá Trông Chồng" hay "Đá Vọng Phu", nhắc nhở về một bi kịch tình yêu đầy ám ảnh và sự chung thủy son sắt.